معرفی مرکز اسناد وکتابخانه ملی فارس (اسفند۱۳۹۰)
معرفی مرکز اسناد وکتابخانه ملی فارس (اسفند۱۳۹۰)

علی احسانی مقدم (کارشناس  بخش مرجع  ومدیر روابط عمومی مرکز اسناد وکتابخانه ملی فارس)

*  *  معرفی مرکز اسناد وکتابخانه ملی فارس  **

- با پیشرفت علم و زیاد شدن تعداد کتابها و اسناد، کتابخانه ها و مراكز نگهداري اسناد و آرشيوها شکل گرفتند، بشرعلوم زمانه خود را با عناوین مختلف در کتابخانه گردآوری و در دسترس نیازمندان قرار داد. اين اتفاق در ايران نيز از دوره هاي گذشته مرسوم بود و ما از كشورهاي پيشرو در تأسيس بايگاني و كتابخانه بوديم و امروزه سازمان بزرگي بنام سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران متولي اين وظيفه مهم است. 

- اين سازمان مؤسسه­ای آموزشی ، علمی ، پژوهشی و خدماتی است که در دو بخش کتابخانه ملي و اسناد ملی فعالیت دارد.

- پیشینه کتابخانه ملی ایران و فعالیت رسمی آن به سال ۱۳۱۶ شمسی برمی گردد ، اما در سال ۱۳۵۸  کتابخانه پهلوی و در سال ۱۳۶۲  مرکز خدمات کتابداری در آن ادغام شدند ، سپس اساسنامه آن در سال ۱۳۶۹ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و اداره آن زیر نظرهیآت امنائی به ریاست رئیس جمهور قرار گرفت . و در ادامه در سال 1378 سازمان مدارك فرهنگي انقلاب اسلامي در آن ادغام گرديد.
در اين ميان اساسنامه تأسيس اسناد ملي ايران نيز در 17 ارديبهشت 1349 به تصويب مجلسين وقت رسيد و فعاليت خود را زيرنظر سازمان امور اداري و استخدامي كشور آغاز كرد . اين فعاليت تا سال 1381 ادامه يافت. دراين سال براساس مصوبه شوراي عالي اداري، سازمان اسناد ملي ايران و كتابخانه ملي با هم ادغام و نهاد جديدي با عنوان سازمان اسناد و كتابخانه ملي ايران تأسيس شد. اين سازمان اكنون با چهار معاونت اسناد ملي، پشتيباني و پژوهش، برنامه ريزي و فناوري و در دو ساختمان با زير بناي بيش از 000/140 متر مربع فعاليت دارد.

- اين سازمان بطور كلي، وظيفه شناسائي، گردآوري، حفاظت، نگهداري، سازمان دهي و اشاعه اطلاعات مربوط به آثار مكتوب ايران اعم از نسخ خطي، چاپي و اسناد را در ايران و جهان بر عهده دارد. و در كنار آن به فعاليتهاي پژوهشي در حوزه ايران شناسي و اسلام شناسي، كتابداري و اطلاع رساني، مديريت اسناد و آرشيو و پژوهشهاي اسنادي در سطح استاني، ملي و جهاني مي پردازد.

- این سازمان علاوه بر مرکزیت تهران در 9  استان كشور نمایندگی دائرکرده که یکی از آنها مركز فارس است.

- فکر تآسیس این مرکز در سال 1385 شکل گرفت، به دنبال مذاکره استاندار وقت فارس و رئیس سازمان اسناد وکتابخانه ملی ایران و طی موافقتنامه ای که به امضای طرفین رسید، مقرر گردید نمایندگی سازمان بصورت مجهز،  طوری ساخته شود  که علاوه بر جمع آوری و نگهداری منابع مربوط به فارس،  نسخه دومی نیز از اسناد و مدارک موجود در مرکز به آن منتقل و نگهداری گردد .

- بدین منظور ساختمان فعلی با استاندارد های روز دنیا و بر اساس نقشه های جدید به این مهم اختصاص یافت .

- این مرکز با گنجایش یک میلیون جلد کتاب، نشریه و سند، در بیستم مهرماه همزمان با یادروز حافظ، و با حضور ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران ، با همراهی مقامات کشوری و استانی بصورت رسمی افتتاح شد.

** مشخصات فنی ساختمان مرکز اسناد و کتابخانه ملی مدیریت فارس **

- این ساختمان در زمینی به مساحت ۳۷۰۰۰ متر مربع و در مجاورت معروفترین بناهای فرهنگی و تاریخی شیراز همچون باغ جهان نما و آرامگاه حافظ  واقع شده است .

- در شرق ساختمان با چرخش نمای شیشه ای نسبت به محور دیوار اصلی توجه و احترام ویژه به آرامگاه حافظ ایجاد شده است .

- ساختمان با استفاده از بتن مسلح با زیر بنایی بالغ بر ۹۱۵۰ متر مربع و در چهار طبقه ساخته شده است كه شامل ۳۷۰۰ متر مربع زیر زمین جهت  مخازن نشريات، کتاب و اسناد، سالن آمفی تآتر،  نمازخانه،  رستوران،  آزمایشگاه آسیب شناسی،  تاریکخانه و عکاسخانه،  کارگاه مرمت و صحافی،  آرشیو فیلم ونوار،  استودیو آرشیو شفاهی، قرائت خانه عمومي و اختصاصي،سالن مجلات، سالن مرجع،اتاق ترجمه و مديريت بخش اداري  می باشد .

- این ساختمان  ،  از پیشرفته ترین امکانات دیجیتالی  ،  دسترسی سریع و آنلاین به کتابخانه های معتبر ایران و جهان ،  کنترل هوشمند ساختمان یا   بی   ام   اس   ،  کنترل تردد الکترونیکی با دوربین هاي مداربسته  و سیستم اطفاء حریق با استفاده از مخازن گاز   اف  ام  ۲۰۰  بهره می برد.

۱. بخش كتابخانه ملي

الف. واحد عضويت

ب. واحد امانت و اطلاع رساني

ج. واحد فهرستنويسي و ورود اطلاعات منابع كتابخانه اي

د. تالارهاي مطالعه عمومي

تالار وصال

تالار قشقايي

ه. تالارهاي تخصصي

تالار صور اسرافيل

تالار مكتب شيراز

و. واحد مبادله و اهدا

ز. واحد فيپا (فهرست نویسی پیش از انتشار)

ح. واحد شاپا (شماره استاندارد بین المللی پیایندها)

ص.واحد شابکا (شناسه گر استاندارد بین المللی کتابخانه ها)

ط. واحد امحا منابع

ي. مخزن كتابخانه عمومي

۲. بخش اسناد ملي(آرشیو) :

الف. شناسایی اسناد راکد وارزشیابی و تعیین تکلیف آنها در دو بخش اسناد انتقالی وامحایی .

ب. فهرست نویسی اسناد انتقالی به سازمان .

ج. ورود اطلاعات اسناد فهرست نویسی شده .

د. شنا سایی اسناد با ارزش نگهداری دائم در خارج از تشکیلات دولتی وبرنامه ریزی برای انتقال آن به آرشیو ملی بصورت اهدایی،امانت،خرید آنها وثبت آثار مذکور .

ه.گرد آوری اطلاعات مستند تاریخی از طریق انجام مصاحبه با شخصیت های موثردرتاریخ،علم،فرهنگ و... درقالب تاریخ شفاهی.

ی . ارائه خدمات آرشیوی به پزوهشگران.

۳. بخش پشتیبانی:

الف . بخش حراست

ب . بخش تاسیسات

ج . بخش فضای سبز

د. بخش امور مالی وحسابداری

ه . بخش روابط عمومی

ص. بخش آموزش

- این بخش در جهت ایجاد هماهنگی،ثبت نام وبرگزاری دوره های آموزشی ویژه علوم کتابداری وآرشیوی خدمات موثری ارائه می دهد.

ی: بخش فناوری

-    راه اندازی شبکه داخلی وبرقراری ارتباط الکترونیک با سازمان مرکزی وسایر مراکز استانی،ایجاد دسترسی به وب سایت داخلی ونرم افزارهای تحت پوشش شبکه مانند نرم افزارهای اداری ،اتوماسیون اداری،ثبت حضور وغیاب ماشینی تجهیز وبرقراری ارتباط شبکه بربستر فیبر نوری وهمچنین راه اندازی بخش اینترنت از عمده فعالیت های این بخش محسوب میگردد.

  از خدمات آتی سازمان میتوان به موارد زیر اشاره نمود:

·        راه اندازی بخش ضد عفونی اسناد ونسخ خطی

·        راه اندازی آزمایشگاه آسیب شناسی

·        راه اندازی کارگاه مرمت وصحافی

·        راه اندازی نمایشگاه وفروشگاه کتاب

     ودر پایان لازم به ذکرمی دانم که حضور ومشارکت مرکزاسناد وکتابخانه ملی فارس در برنامه های استانی وارتقای سطح سازمانی در کنارسایردستگاههای فرهنگی واجرایی استان،افزایش رضایت کاربران سازمان ونیز مسئولان ملی واستانی را به نحو چشمگیری درپی داشته است.واین رضایتمندی به دلیل  همکاری وهمفکری کارشناسان مرکز ومدیرانی از جمله آقای دکترعلی اکبر صفی پور مدیر سابق مرکز   ومعاونت آموزش وپژوهش سازمان اسناد وکتابخانه ملی ایران  وآقای دکتر محمد علی رنجبر مدیر کنونی مرکز فارس بوده است.

- به نقل از وب سایت مرکز اسناد وکتابخانه ملی فارس(تهیه محتوااین مطلب دروب سایت ع-احسانی مقدم)